KARTHIKA MASAM · 9
Uttana Ekadasi: the day Vishnu wakes up
ఉత్థాన ఏకాదశి: విష్ణువు నిద్ర లేచే రోజు

ఆషాఢ మాసంలో యోగనిద్రకు వెళ్ళిన విష్ణువు మళ్ళీ ఏ రోజు నిద్ర లేస్తాడో తెలుసా? ఆ రోజే కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి. నాలుగు నెలల యోగనిద్ర తర్వాత విష్ణువు మేల్కొనే ఈ పవిత్రమైన రోజుకు చాలా పేర్లు ఉన్నాయి. ఆ పేర్ల అర్థం, ఆ రోజు పాటించే నియమాలు, దీనికీ చాతుర్మాస్యానికీ ఉన్న సంబంధం ఇక్కడ.
విష్ణువు యోగనిద్ర
ఆషాఢ మాసంలో విష్ణువు యోగనిద్రలోకి వెళ్తాడని పురాణాలు చెబుతాయి. ఆ రోజు నుంచి కార్తీకం వరకు, నాలుగు నెలల పాటు ఆయన ఆ నిద్రలోనే ఉంటాడు. కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి రోజున ఆయన యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొంటాడు.
ఒక్క ఏకాదశికి ఎన్నో పేర్లు
ఈ ఏకాదశికి ఉన్న ప్రతి పేరూ విష్ణువు మేల్కొనడాన్నే సూచిస్తుంది:
- ఉత్థాన ఏకాదశి: "ఉత్థానం" అంటే లేవడం. విష్ణువు లేచే ఏకాదశి.
- బోధన ఏకాదశి: "బోధనం" అంటే మేల్కొలపడం.
- మేల్కొలుపు ఏకాదశి: తెలుగులో ఇదే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు.
పేర్లు వేరైనా అర్థం ఒక్కటే: లోకాన్ని కాపాడేవాడు మళ్ళీ మేల్కొనే రోజు.
శంఖనాదాలతో మేల్కొలుపు
ఆ రోజు శంఖనాదాలతో విష్ణువును మేల్కొలుపుతారని పెద్దలు చెబుతారు. గుడుల్లో శంఖాలు మోగిస్తూ, మంగళ వాద్యాలతో స్వామిని మేల్కొలిపే సంప్రదాయం ఈ రోజుకే ప్రత్యేకం.
ఆ రోజు ఏం చేయాలి?
- ఉపవాసం: పగలంతా ఉపవాసం ఉంటారు.
- జాగరణ: రాత్రంతా నిద్రపోకుండా జాగరణ చేస్తారు.
- నామస్మరణ, భజనలు: జాగరణ సమయంలో విష్ణు నామస్మరణ, భజనలు చేస్తారు.
విష్ణువు నిద్ర లేచే రోజు భక్తులు నిద్ర మానేసి ఆయనను స్మరించడం ఈ ఆచారంలోని అందం.
మరుసటి రోజు: క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి
ఉత్థాన ఏకాదశి మరుసటి రోజే క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి. ఆ రోజు తులసి పూజ చేస్తారు, ఇళ్లన్నీ దీపాలతో వెలిగిపోతాయి. ఏకాదశి జాగరణ, ద్వాదశి దీపాల పండుగ, ఈ రెండు రోజులూ కార్తీక మాసంలో అత్యంత విశేషమైనవి.
చాతుర్మాస్యం ముగింపు
ఆషాఢం నుంచి కార్తీకం వరకు ఉన్న ఈ నాలుగు నెలలనే చాతుర్మాస్యం అంటారు. విష్ణువు యోగనిద్రలో ఉండే ఈ కాలంలో చాలామంది చాతుర్మాస్య దీక్ష పాటిస్తారు. ఉత్థాన ఏకాదశితో ఆ దీక్ష పూర్తవుతుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ఉత్థాన ఏకాదశి ఎప్పుడు వస్తుంది?
కార్తీక మాసం శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి (కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి) రోజు.
ఉత్థాన ఏకాదశికి ఇతర పేర్లు ఏమిటి?
బోధన ఏకాదశి, తెలుగులో మేల్కొలుపు ఏకాదశి అని కూడా అంటారు.
చాతుర్మాస్యం అంటే ఏమిటి?
ఆషాఢం నుంచి కార్తీకం వరకు, విష్ణువు యోగనిద్రలో ఉండే నాలుగు నెలల కాలం. ఉత్థాన ఏకాదశితో చాతుర్మాస్య దీక్ష పూర్తవుతుంది.
ఉత్థాన ఏకాదశి రోజు ఏం చేయాలి?
పగలంతా ఉపవాసం, రాత్రంతా జాగరణ, విష్ణు నామస్మరణ, భజనలు చేస్తారు.


