హోమ్ › వ్యాసాలు

KARTHIKA MASAM · 1

Karthika Somavaram: why Monday is Shiva's day

కార్తీక సోమవారం: శివుడికి సోమవారమే ఎందుకు ఇష్టం?

18 నవంబర్ 2026 · 3 నిమిషాల పఠనం

కార్తీక మాసం వచ్చిందంటే చాలు, సోమవారం రోజు ఇళ్లలో, గుడుల్లో ఒక ప్రత్యేకమైన సందడి కనిపిస్తుంది. తెల్లవారకముందే స్నానాలు, సాయంత్రం దీపాలు, శివాలయాల్లో అభిషేకాలు. ఏడాది మొత్తంలో శివుడికి అత్యంత ప్రీతికరమైన రోజుల్లో కార్తీక సోమవారం ఒకటి. కానీ వారంలో ఇన్ని రోజులుండగా, సోమవారమే ఎందుకు? దీనికి సమాధానం ఒక పురాణ కథలో ఉంది. అది చంద్రుడి కథ.

దక్షుడి కుమార్తెలు, చంద్రుడి పక్షపాతం

దక్ష ప్రజాపతికి ఇరవై ఏడు మంది కుమార్తెలు. ఆ ఇరవై ఏడు మందినీ ఆయన చంద్రుడికిచ్చి వివాహం చేశాడు. ఆకాశంలో మనం చూసే ఇరవై ఏడు నక్షత్రాలు వీళ్ళేనని పెద్దలు చెబుతారు.

కానీ చంద్రుడు అందరినీ సమానంగా చూడలేదు. రోహిణి మీదే ఆయనకు ఎక్కువ ప్రేమ. మిగిలిన భార్యలు చాలాకాలం ఓపిక పట్టారు. చివరికి తట్టుకోలేక తమ తండ్రి దక్షుడి దగ్గరకు వెళ్ళి మొరపెట్టుకున్నారు.

"నీ కాంతి క్షీణించిపోవుగాక!"

కూతుళ్ళ బాధ విన్న దక్షుడికి కోపం వచ్చింది. "నీ కాంతి క్షీణించిపోవుగాక!" అని చంద్రుణ్ణి శపించాడు.

ఆ శాపం వెంటనే పని చేసింది. రోజు రోజుకీ చంద్రుడు కరిగిపోసాగాడు. ఆయన వెలుగు తగ్గే కొద్దీ లోకమంతా చీకటి కమ్ముకుంది. రాత్రులకు వెలుగు నిచ్చేవాడే మాయమైపోతుంటే లోకం ఎలా ఉంటుందో ఊహించుకోండి.

శివుడి శరణు: చంద్రమౌళి అయిన కథ

దిక్కు తోచని చంద్రుడు శివుణ్ణి శరణు వేడుకున్నాడు. అది కార్తీక మాసంలో ఒక సోమవారం.

శరణన్న వాణ్ణి శివుడు కాదనడు. శాపాన్ని తొలగించి, చంద్రుణ్ణి తన జటాజూటంలో, తలపై ధరించాడు. అప్పటి నుంచి శివుడికి చంద్రమౌళి (చంద్రుణ్ణి శిరస్సున ధరించినవాడు) అనీ, సోమేశ్వరుడు (సోముడి ఈశ్వరుడు) అనీ పేర్లు వచ్చాయి.

చంద్రుడికి మరో పేరు సోముడు. సోముడి రోజే సోమవారం. చంద్రుణ్ణి కాపాడిన శివుడికే ఆ రోజు అంకితమైంది. అందుకే వారంలో సోమవారం శివుడి రోజు, కార్తీకంలోని సోమవారాలు ఇంకా విశేషం.

కార్తీకంలో శివశక్తి

కార్తీక మాసంలో శివశక్తి ఎంతో శక్తివంతంగా ఉంటుందని భక్తుల నమ్మకం. ఆది అంతం లేని జ్యోతిర్లింగంగా శివుడు వెలిశాడని చెప్పే కథ కూడా ఈ మాసంతోనే ముడిపడి ఉంది. అందుకే కార్తీకమంతా దీపాలు, ఆ దీపాల మధ్య సోమవారాలు శివారాధనకు అత్యంత శ్రేష్ఠమైనవిగా భావిస్తారు.

కార్తీక సోమవారం రోజు ఏం చేస్తారు?

ఆచారాలు ఇంటింటికీ కొంచెం మారుతాయి. కానీ పెద్దలు పాటించే ముఖ్యమైన పద్ధతులు ఇవి:

  1. ఉపవాసం: ఉదయం నుంచి ఉపవాసం ఉండి, సాయంత్రం ఆకాశంలో నక్షత్రాలను దర్శించుకున్న తర్వాతే భోజనం చేస్తారు. దీన్నే నక్షత్ర దర్శనం అంటారు.
  2. దీపారాధన: గుడిలో, తులసి కోట దగ్గర, ఇంటి గుమ్మం ముందు దీపాలు వెలిగిస్తారు.
  3. అభిషేకం, బిల్వార్చన: శివలింగానికి అభిషేకం చేసి, శివుడికి ఇష్టమైన బిల్వ (మారేడు) పత్రాలతో అర్చిస్తారు.
  4. పంచాక్షరి జపం: "ఓం నమః శివాయ" అనే పంచాక్షరి మంత్రాన్ని జపిస్తూ, కార్తీక పురాణం చదువుతారు.

ఇలా భక్తితో చేస్తే పాపాలు తొలగి, మనశ్శాంతి, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం కలుగుతాయని నమ్మకం.

కథలోని అసలు సందేశం

చంద్రుడి కథలో ఒక చిన్న పాఠం కూడా ఉంది. అందరినీ సమానంగా చూడాల్సిన చోట పక్షపాతం చూపిస్తే, మన వెలుగే తగ్గిపోతుంది. తప్పు తెలుసుకుని శరణు కోరితే, మళ్ళీ వెలుగు దొరుకుతుంది. చంద్రుడు ఇప్పటికీ పెరుగుతూ తరుగుతూ ఉండటం ఆ కథకు గుర్తుగా చెబుతారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

కార్తీక సోమవారం శివుడికి ఎందుకు ప్రత్యేకం?

దక్షుడి శాపంతో క్షీణిస్తున్న చంద్రుడు కార్తీక మాసంలో ఒక సోమవారం శివుణ్ణి శరణు కోరాడు. శివుడు శాపం తొలగించి చంద్రుణ్ణి తలపై ధరించాడు. చంద్రుడి (సోముడి) రోజైన సోమవారం అలా శివుడికి అంకితమైంది.

కార్తీక సోమవారం ఉపవాసం ఎప్పుడు విరమిస్తారు?

ఉదయం నుంచి ఉపవాసం ఉండి, సాయంత్రం నక్షత్రాలను చూసిన తర్వాత భోజనం చేస్తారు.

శివుడికి చంద్రమౌళి అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?

చంద్రుణ్ణి తన జటాజూటంలో (శిరస్సుపై) ధరించినందుకు శివుడిని చంద్రమౌళి అంటారు. సోముడికి ఈశ్వరుడు కాబట్టి సోమేశ్వరుడు అని కూడా పిలుస్తారు.

కార్తీక మాసంకార్తీక సోమవారంశివుడుచంద్రుడుఉపవాసం